PM Jan Dhan Yojana: Financial Inclusion

ഇന്ത്യയിലെ സാമ്പത്തിക ഉൾപ്പെടുത്തലിന്റെ (financial inclusion) ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ ദൗത്യമാണ് പ്രധാനമന്ത്രി ജൻധൻ യോജന (PMJDY). ബാങ്ക് അക്കൗണ്ടില്ലാത്ത കോടിക്കണക്കിന് പൗരന്മാരെ ഔപചാരിക ബാങ്കിങ് സംവിധാനത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുവന്ന ഈ പദ്ധതി ഒരു ആഴ്ചയ്ക്കുള്ളിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ബാങ്ക് അക്കൗണ്ടുകൾ തുറന്നതിന് ഗിന്നസ് ലോക റെക്കോർഡ് നേടി. കേരള പി.എസ്.സി. പരീക്ഷകളിൽ സാമ്പത്തിക പദ്ധതികളിൽ നിന്നുള്ള ചോദ്യങ്ങളിൽ ജൻധൻ യോജന സ്ഥിരം സാന്നിധ്യമാണ്.

Background and Launch

2014 ഓഗസ്റ്റ് 15-ന് സ്വാതന്ത്ര്യദിന പ്രസംഗത്തിൽ പ്രധാനമന്ത്രി നരേന്ദ്ര മോദി പ്രഖ്യാപിച്ച ദേശീയ സാമ്പത്തിക ഉൾപ്പെടുത്തൽ ദൗത്യമാണ് PMJDY. 2014 ഓഗസ്റ്റ് 28-ന് പ്രധാനമന്ത്രി തന്നെ ദേശീയ തലത്തിൽ പദ്ധതി ഔപചാരികമായി ഉദ്ഘാടനം ചെയ്തു. രാജ്യത്തെ എല്ലാ കുടുംബങ്ങളെയും കുറഞ്ഞത് ഒരു ബാങ്ക് അക്കൗണ്ടോടെ ബന്ധിപ്പിക്കുക എന്നതായിരുന്നു പ്രധാന ലക്ഷ്യം. ധനകാര്യ മന്ത്രാലയത്തിന് കീഴിലെ സാമ്പത്തിക സേവന വകുപ്പാണ് (Department of Financial Services) പദ്ധതി നടപ്പാക്കുന്നത്.

Key Features

• സീറോ ബാലൻസ് അക്കൗണ്ട്: മിനിമം ബാലൻസ് നിലനിർത്തേണ്ടതില്ലാത്ത അടിസ്ഥാന സേവിംഗ്സ് ബാങ്ക് അക്കൗണ്ട്. നിക്ഷേപങ്ങൾക്ക് സാധാരണ അക്കൗണ്ടുകളെപ്പോലെ പലിശ ലഭിക്കും.
• റൂപേ ഡെബിറ്റ് കാർഡ്: എല്ലാ അക്കൗണ്ട് ഉടമകൾക്കും സൗജന്യ തദ്ദേശീയ റൂപേ (RuPay) ഡെബിറ്റ് കാർഡ് നൽകുന്നു.
• അപകട ഇൻഷുറൻസ്: റൂപേ കാർഡിനൊപ്പം 1 ലക്ഷം രൂപയുടെ അപകട ഇൻഷുറൻസ് പരിരക്ഷ. 2018 ഓഗസ്റ്റ് 28-ന് ശേഷം തുറക്കുന്ന പുതിയ അക്കൗണ്ടുകൾക്ക് ഇത് 2 ലക്ഷം രൂപയായി ഉയർത്തി.
• ഓവർഡ്രാഫ്റ്റ് സൗകര്യം: ആറ് മാസം തൃപ്തികരമായി അക്കൗണ്ട് പ്രവർത്തിപ്പിച്ച യോഗ്യരായ ഉടമകൾക്ക് 10,000 രൂപ വരെ ഓവർഡ്രാഫ്റ്റ് സൗകര്യം.
• ലൈഫ് കവർ: 2014 ഓഗസ്റ്റ് 15 മുതൽ 2015 ജനുവരി 31 വരെ ആദ്യമായി അക്കൗണ്ട് തുറന്നവർക്ക് 30,000 രൂപയുടെ ലൈഫ് കവർ.
• ഡയറക്ട് ബെനഫിറ്റ് ട്രാൻസ്ഫർ (DBT): വിവിധ സർക്കാർ പദ്ധതികളുടെ സബ്സിഡികളും ആനുകൂല്യങ്ങളും നേരിട്ട് ഗുണഭോക്താക്കളുടെ അക്കൗണ്ടുകളിലേക്ക് എത്തുന്നു.
• മറ്റ് പദ്ധതികളുമായുള്ള ബന്ധം: PMJDY അക്കൗണ്ടുകൾ പ്രധാനമന്ത്രി ജീവൻ ജ്യോതി ബീമാ യോജന, പ്രധാനമന്ത്രി സുരക്ഷാ ബീമാ യോജന, അടൽ പെൻഷൻ യോജന, മുദ്രാ പദ്ധതി എന്നിവയ്ക്ക് യോഗ്യമാണ്.

Achievements and Scale

2014 ഓഗസ്റ്റ് 23 മുതൽ 29 വരെയുള്ള ഒരാഴ്ചയ്ക്കുള്ളിൽ 1,80,96,130 അക്കൗണ്ടുകൾ തുറന്ന് ഗിന്നസ് ലോക റെക്കോർഡ് നേടി എന്നതാണ് പദ്ധതിയുടെ ഏറ്റവും ശ്രദ്ധേയമായ നേട്ടം. 12 വർഷം പൂർത്തിയാകുമ്പോൾ (2026 ഓഗസ്റ്റ്) 59 കോടിയിലധികം അക്കൗണ്ടുകൾ തുറന്നിട്ടുണ്ട്; നിക്ഷേപ തുക 3.17 ലക്ഷം കോടി രൂപ കവിഞ്ഞു. അക്കൗണ്ട് ഉടമകളിൽ 55.7 ശതമാനം സ്ത്രീകളും (32.92 കോടി), 77.8 ശതമാനം ഗ്രാമീണ-അർദ്ധ നഗര മേഖലകളിൽ നിന്നുള്ളവരുമാണ് (45.95 കോടി). 41.29 കോടി സൗജന്യ റൂപേ കാർഡുകൾ വിതരണം ചെയ്തു. സാമ്പത്തിക സാക്ഷരതാ പരിപാടിയും ബിസിനസ് കറസ്പോണ്ടന്റുമാർ മുഖേനയുള്ള ബാങ്കിങ് സേവന വ്യാപനവും പദ്ധതിയുടെ ഭാഗമാണ്.

Significance

മുൻകാലങ്ങളിലെ "നോ-ഫ്രിൽസ്" അക്കൗണ്ടുകൾ പോലുള്ള ശ്രമങ്ങൾക്ക് ലഭിക്കാത്ത വ്യാപ്തിയാണ് PMJDY നേടിയത്. ഇടനിലക്കാരില്ലാതെ ഏറ്റവും പാവപ്പെട്ടവരിലേക്ക് സാമ്പത്തിക സേവനങ്ങൾ എത്തിക്കുക, DBT വഴി ചോർച്ച തടയുക, അസംഘടിത മേഖലയിലെ തൊഴിലാളികൾക്ക് ഇൻഷുറൻസ്-പെൻഷൻ പരിരക്ഷ നൽകുക എന്നിവ പദ്ധതിയുടെ ദീർഘകാല ഫലങ്ങളാണ്. പരീക്ഷയ്ക്ക്: ഉദ്ഘാടന തീയതി (2014 ഓഗസ്റ്റ് 28), പ്രഖ്യാപന തീയതി (2014 ഓഗസ്റ്റ് 15), ഗിന്നസ് റെക്കോർഡ്, ഇൻഷുറൻസ് തുകയിലെ വർധനവ് (2018 ഓഗസ്റ്റ് 28), ഓവർഡ്രാഫ്റ്റ് തുക എന്നിവ ഓർത്തിരിക്കുക.

Key Facts for Exams