Jal Jeevan Mission

എല്ലാ ഗ്രാമീണ വീടുകളിലും ടാപ്പ് വെള്ളം എത്തിക്കുന്ന ജൽ ജീവൻ മിഷൻ — 55 ലിറ്റർ ലക്ഷ്യം, ധനസഹായം, നേട്ടങ്ങൾ, പരീക്ഷാ വസ്തുതകൾ.

എല്ലാ ഗ്രാമീണ വീടുകളിലും കുടിവെള്ള ടാപ്പ് കണക്ഷൻ എത്തിക്കുക എന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെയുള്ള കേന്ദ്ര സർക്കാരിന്റെ പ്രധാന ജല ദൗത്യമാണ് ജൽ ജീവൻ മിഷൻ (JJM) — "ഹർ ഘർ ജൽ" (എല്ലാ വീട്ടിലും വെള്ളം). ദേശീയ ഗ്രാമീണ കുടിവെള്ള പരിപാടിയെ (NRDWP) പുനഃസംഘടിപ്പിച്ചാണ് 2019-ൽ ഇത് ആരംഭിച്ചത്. കേരള പി.എസ്.സി. പരീക്ഷകളിൽ ജല-പരിസ്ഥിതി പദ്ധതികളിൽ നിന്നുള്ള ചോദ്യങ്ങളിൽ JJM പ്രധാനമാണ്.

Background and Launch

2019 ഓഗസ്റ്റ് 15-ന് (73-ാം സ്വാതന്ത്ര്യദിനം) ചെങ്കോട്ടയിൽ നിന്നുള്ള പ്രസംഗത്തിൽ പ്രധാനമന്ത്രി നരേന്ദ്ര മോദി ജൽ ജീവൻ മിഷൻ പ്രഖ്യാപിച്ചു. 2024-ഓടെ എല്ലാ ഗ്രാമീണ കുടുംബങ്ങൾക്കും പ്രവർത്തനക്ഷമമായ ഗാർഹിക ടാപ്പ് കണക്ഷൻ (FHTC) നൽകുകയായിരുന്നു ആദ്യ ലക്ഷ്യം — പിന്നീട് ഇത് 2028 വരെ നീട്ടി. ജൽശക്തി മന്ത്രാലയത്തിന് കീഴിലെ കുടിവെള്ള ശുചിത്വ വകുപ്പാണ് നടത്തിപ്പ് ഏജൻസി. ആകെ 3.60 ലക്ഷം കോടി രൂപ ചെലവ് പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു (കേന്ദ്ര വിഹിതം 2.08 ലക്ഷം കോടി).

Key Features

സേവന നിലവാരം: പ്രതിശീർഷം പ്രതിദിനം 55 ലിറ്റർ (LPCD) കുടിവെള്ളം, നിശ്ചിത ഗുണനിലവാരത്തിൽ (BIS:10500), ദീർഘകാലാടിസ്ഥാനത്തിൽ.
ധനസഹായ രീതി: വടക്കുകിഴക്കൻ-ഹിമാലയൻ സംസ്ഥാനങ്ങൾക്ക് 90:10, മറ്റ് സംസ്ഥാനങ്ങൾക്ക് 50:50, കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശങ്ങൾക്ക് 100% കേന്ദ്രം.
സമൂഹ പങ്കാളിത്തം: ജലത്തിനായുള്ള ജനകീയ പ്രസ്ഥാനം (Jan Andolan); ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് നേതൃത്വത്തിലുള്ള ഡിജിറ്റൽ വിലയിരുത്തൽ (Jal Seva Aankalan).
ഉറവിട സുസ്ഥിരത: മഴവെള്ള സംഭരണം, ഭൂഗർഭജല റീചാർജ്, ഗ്രേവാട്ടർ പരിപാലനം എന്നിവ നിർബന്ധ ഘടകങ്ങൾ.
രാഷ്ട്രീയ ജൽ ജീവൻ കോഷ്: വ്യക്തികൾ, ട്രസ്റ്റുകൾ, കോർപ്പറേറ്റുകൾ എന്നിവർക്ക് സംഭാവന നൽകാനുള്ള സംവിധാനം.

Progress

പദ്ധതി ആരംഭിക്കുമ്പോൾ 17.87 കോടി ഗ്രാമീണ കുടുംബങ്ങളിൽ 3.27 കോടിക്ക് (18.33%) മാത്രമാണ് പൈപ്പ് വെള്ളം ഉണ്ടായിരുന്നത്. 2025 ആദ്യത്തോടെ ഏകദേശം 80 ശതമാനം ഗ്രാമീണ കുടുംബങ്ങളിലേക്ക് ടാപ്പ് വെള്ളം എത്തി. ഗോവ 100 ശതമാനം "ഹർ ഘർ ജൽ" സർട്ടിഫിക്കേഷൻ നേടിയ ആദ്യ സംസ്ഥാനമായി; തുടർന്ന് തെലങ്കാന, ഹരിയാന. മധ്യപ്രദേശിലെ ബുർഹാൻപൂർ ജില്ല 2022 ജൂലൈയിൽ ആദ്യ "ഹർ ഘർ ജൽ" സർട്ടിഫൈഡ് ജില്ലയായി.

Significance

സ്ത്രീകളുടെ വെള്ളം ശേഖരണ ഭാരം കുറയ്ക്കൽ, ജലജന്യ രോഗങ്ങൾ തടയൽ, ഗ്രാമീണ ജീവിത നിലവാരം ഉയർത്തൽ എന്നിവയാണ് ഫലങ്ങൾ. മറ്റ് കേന്ദ്ര-സംസ്ഥാന പദ്ധതികളുമായി സംയോജിപ്പിച്ചാണ് നടത്തിപ്പ്. പരീക്ഷയ്ക്ക്: പ്രഖ്യാപന തീയതി (2019 ഓഗസ്റ്റ് 15), 55 LPCD, 2024→2028 ലക്ഷ്യം, 3.60 ലക്ഷം കോടി ചെലവ്, ധനസഹായ അനുപാതങ്ങൾ, ഗോവ/ബുർഹാൻപൂർ എന്നിവ ഓർത്തിരിക്കുക.