Kyoto Protocol

കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനത്തിനെതിരെ നിയമപരമായി ബാധകമായ ഉദ്വമന ലക്ഷ്യങ്ങൾ ആദ്യമായി നിശ്ചയിച്ച കരാറാണ് ക്യോട്ടോ പ്രോട്ടോക്കോൾ. പാരീസ് ഉടമ്പടിക്ക് മുൻപുള്ള കാലഘട്ടത്തിലെ കാലാവസ്ഥാ നയതന്ത്രത്തിന്റെ കേന്ദ്രബിന്ദുവായിരുന്ന ഇത്, "വികസിത രാജ്യങ്ങൾ മാത്രം" എന്ന മാതൃകയുടെ ഉദാഹരണമായും പിന്നീട് അതിന്റെ പരിമിതികളുടെ പാഠമായും പരീക്ഷകളിൽ ചോദിക്കപ്പെടുന്നു.

Why Kyoto Was Needed

UNFCCC (1992) ഒരു ഫ്രെയിംവർക്ക് മാത്രമായിരുന്നു — ബാധകമായ ലക്ഷ്യങ്ങളില്ലായിരുന്നു. 1995-ൽ ബെർലിനിൽ നടന്ന COP1-ൽ അംഗീകരിച്ച "ബെർലിൻ മാൻഡേറ്റ്" പ്രകാരം, അനെക്സ് I രാജ്യങ്ങൾ 2000-ഓടെ ഉദ്വമനം 1990 നിലയിൽ സ്ഥിരപ്പെടുത്തുമെന്ന ലക്ഷ്യം അപര്യാപ്തമാണെന്ന് കണ്ട് ശക്തമായ നടപടികൾക്കുള്ള ചർച്ചകൾ തുടങ്ങി. രണ്ട് വർഷത്തെ ചർച്ചകൾക്കൊടുവിൽ 1997 ഡിസംബർ 11-ന് ജപ്പാനിലെ ക്യോട്ടോയിൽ നടന്ന COP3-ൽ പ്രോട്ടോക്കോൾ അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടു.

Adoption and Entry into Force

പ്രോട്ടോക്കോൾ പ്രാബല്യത്തിൽ വരാൻ 55 രാഷ്ട്രങ്ങളുടെ അംഗീകാരവും അവയുടെ മൊത്തം ഉദ്വമനം 1990-ലെ അനെക്സ് I ഉദ്വമനത്തിന്റെ 55 ശതമാനമെങ്കിലും ആകണമെന്നും നിബന്ധനയുണ്ടായിരുന്നു. റഷ്യ 2004-ൽ അംഗീകരിച്ചതോടെ ഈ നിബന്ധന പൂർത്തിയായി; 2005 ഫെബ്രുവരി 16-ന് ക്യോട്ടോ പ്രോട്ടോക്കോൾ പ്രാബല്യത്തിൽ വന്നു. ഇന്ന് ഇതിന് 192 കക്ഷികളുണ്ട്.

Only Developed Countries Had Binding Targets

ക്യോട്ടോ പ്രോട്ടോക്കോളിന്റെ ഏറ്റവും നിർണായക സവിശേഷത: നിയമപരമായി ബാധകമായ ഉദ്വമന കുറയ്ക്കൽ ലക്ഷ്യങ്ങൾ വികസിത രാജ്യങ്ങൾക്ക് (അനെക്സ് I കക്ഷികൾ) മാത്രമായിരുന്നു. വികസ്വര രാജ്യങ്ങളായ ചൈനയ്ക്കും ഇന്ത്യയ്ക്കും ബാധകമായ ലക്ഷ്യങ്ങളുണ്ടായിരുന്നില്ല — "പൊതുവായതും എന്നാൽ വ്യത്യസ്തവുമായ ഉത്തരവാദിത്തങ്ങൾ" (CBDR) തത്വത്തിന്റെ നേരിട്ടുള്ള പ്രയോഗം. ഈ അസമത്വം തന്നെയാണ് പ്രോട്ടോക്കോളിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ വിവാദമായത്: അമേരിക്ക പ്രോട്ടോക്കോളിൽ ഒപ്പുവെച്ചെങ്കിലും ഒരിക്കലും അംഗീകരിച്ചില്ല (സെനറ്റിന്റെ എതിർപ്പ്), കാനഡ 2011 ഡിസംബറിൽ പിന്മാറൽ പ്രഖ്യാപിച്ചു — ഒരു രാജ്യം ക്യോട്ടോയിൽ നിന്ന് പിന്മാറിയ ആദ്യ സംഭവം.

The Commitment Periods

പ്രോട്ടോക്കോളിന് രണ്ട് പ്രതിബദ്ധതാ കാലയളവുകളുണ്ടായിരുന്നു. ഒന്നാം കാലയളവ് (2008–2012): അനെക്സ് I രാജ്യങ്ങൾ ആകെ ഹരിതഗൃഹ ഉദ്വമനം 1990 നിലയേക്കാൾ ശരാശരി 5.2 ശതമാനം കുറയ്ക്കണം. ഓരോ രാജ്യത്തിനും വ്യത്യസ്ത ലക്ഷ്യങ്ങളായിരുന്നു — ഉദാഹരണത്തിന് യൂറോപ്യൻ യൂണിയന് 8 ശതമാനം കുറവ്. രണ്ടാം കാലയളവ് (2013–2020): 2012 ഡിസംബർ 8-ന് ഖത്തറിലെ ദോഹയിൽ അംഗീകരിച്ച ദോഹ ഭേദഗതി പ്രകാരം രണ്ടാം പ്രതിബദ്ധതാ കാലയളവ് സ്ഥാപിച്ചു — പങ്കെടുക്കുന്ന വികസിത രാജ്യങ്ങൾ 1990 നിലയേക്കാൾ കുറഞ്ഞത് 18 ശതമാനം ഉദ്വമനം കുറയ്ക്കാൻ ബാധ്യസ്ഥർ. എന്നാൽ രണ്ടാം കാലയളവിൽ പങ്കെടുത്ത രാജ്യങ്ങളുടെ എണ്ണം ആദ്യത്തേതിനേക്കാൾ കുറവായിരുന്നു — ജപ്പാൻ, റഷ്യ, കാനഡ തുടങ്ങിയവ വിട്ടുനിന്നു.

Six Greenhouse Gases Covered

ക്യോട്ടോ പ്രോട്ടോക്കോൾ ആറ് ഹരിതഗൃഹ വാതകങ്ങളെ ഉൾക്കൊള്ളുന്നു: കാർബൺ ഡയോക്സൈഡ് (CO2), മീഥേൻ (CH4), നൈട്രസ് ഓക്സൈഡ് (N2O), ഹൈഡ്രോഫ്ലൂറോകാർബണുകൾ (HFCs), പെർഫ്ലൂറോകാർബണുകൾ (PFCs), സൾഫർ ഹെക്സാഫ്ലൂറൈഡ് (SF6). ഓരോ വാതകത്തിന്റെയും ആഗോള താപന ശേഷി (GWP) കണക്കിലെടുത്ത് "CO2 തുല്യ" യൂണിറ്റിലാണ് ലക്ഷ്യങ്ങൾ നിശ്ചയിച്ചത്.

Flexible Market Mechanisms

ലക്ഷ്യങ്ങൾ ചെലവ് കുറഞ്ഞ രീതിയിൽ നേടാൻ പ്രോട്ടോക്കോൾ മൂന്ന് "ഫ്ലെക്സിബിൾ മെക്കാനിസങ്ങൾ" ഏർപ്പെടുത്തി. ഉദ്വമന വ്യാപാരം (Emissions Trading): ലക്ഷ്യത്തേക്കാൾ കൂടുതൽ കുറച്ച രാജ്യങ്ങൾക്ക് മിച്ചമുള്ള "അനുമതികൾ" മറ്റ് അനെക്സ് I രാജ്യങ്ങൾക്ക് വിൽക്കാം. ക്ലീൻ ഡെവലപ്മെന്റ് മെക്കാനിസം (CDM): വികസിത രാജ്യങ്ങൾക്ക് വികസ്വര രാജ്യങ്ങളിൽ ഉദ്വമന കുറയ്ക്കൽ പദ്ധതികൾ നടപ്പാക്കി സർട്ടിഫൈഡ് എമിഷൻ റിഡക്ഷനുകൾ (CERs) നേടാം — ഇന്ത്യ CDM പദ്ധതികളുടെ ഏറ്റവും വലിയ ആതിഥേയരിൽ ഒന്നായിരുന്നു. ജോയിന്റ് ഇംപ്ലിമെന്റേഷൻ (JI): രണ്ട് അനെക്സ് I രാജ്യങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള സംയുക്ത പദ്ധതികൾ. ഈ സംവിധാനങ്ങളാണ് പിന്നീട് പാരീസ് ഉടമ്പടിയുടെ ആർട്ടിക്കിൾ 6-ലെ കാർബൺ വിപണികൾക്ക് മാതൃകയായത്.

Assessment and Legacy

ക്യോട്ടോ പ്രോട്ടോക്കോൾ കാലാവസ്ഥാ പ്രശ്നത്തെ ആഗോള അജൻഡയിൽ ഉറപ്പിച്ചുനിർത്തി, കാർബൺ വിപണികൾക്ക് തുടക്കമിട്ടു. എന്നാൽ പരിമിതികളും വ്യക്തമായിരുന്നു: ലോകത്തെ ഏറ്റവും വലിയ ഉദ്വമനക്കാരായ അമേരിക്ക (അംഗീകരിച്ചില്ല), ചൈന, ഇന്ത്യ (ബാധ്യതയില്ല) എന്നിവ ഫലത്തിൽ പുറത്ത്; രണ്ടാം കാലയളവിൽ പങ്കാളിത്തം കുറഞ്ഞു. ഈ പാഠങ്ങളിൽ നിന്നാണ് 2015-ൽ എല്ലാ രാജ്യങ്ങളെയും ഉൾക്കൊള്ളുന്ന പാരീസ് ഉടമ്പടിയുടെ "താഴെനിന്ന് മുകളിലേക്കുള്ള" (bottom-up) മാതൃക ഉടലെടുത്തത്.

India and the Kyoto Protocol

വികസ്വര രാജ്യമായതിനാൽ ഇന്ത്യയ്ക്ക് ക്യോട്ടോ പ്രോട്ടോക്കോൾ പ്രകാരം ബാധകമായ ഉദ്വമന ലക്ഷ്യങ്ങളുണ്ടായിരുന്നില്ല — എന്നാൽ CDM സംവിധാനത്തിലൂടെ ഇന്ത്യ വലിയ നേട്ടമുണ്ടാക്കി. വികസിത രാജ്യങ്ങൾ ഇന്ത്യയിൽ പുനരുപയോഗ ഊർജ്ജം, ഊർജ്ജ കാര്യക്ഷമത, മാലിന്യത്തിൽ നിന്ന് ഊർജ്ജം തുടങ്ങിയ പദ്ധതികൾ നടപ്പാക്കി CER ക്രെഡിറ്റുകൾ നേടി; ഇന്ത്യ ലോകത്തെ ഏറ്റവും വലിയ CDM ആതിഥേയരിൽ ഒന്നായി മാറി. പരിസ്ഥിതി മന്ത്രാലയത്തിന് കീഴിലെ ദേശീയ CDM അതോറിറ്റിയാണ് ഇന്ത്യയിലെ പദ്ധതികൾക്ക് അംഗീകാരം നൽകിയിരുന്നത്. ഇത് സാങ്കേതികവിദ്യാ കൈമാറ്റത്തിനും ഹരിത നിക്ഷേപത്തിനും വഴിയൊരുക്കി.

Key Criticisms of the Protocol

വിമർശനങ്ങൾ പ്രധാനമായും മൂന്നെണ്ണം. ഒന്ന്, അമേരിക്കയുടെ വിട്ടുനിൽക്കലും പിന്നീട് കാനഡയുടെ പിന്മാറ്റവും പ്രോട്ടോക്കോളിന്റെ വിശ്വാസ്യത കുറച്ചു. രണ്ട്, അതിവേഗം വളരുന്ന വികസ്വര സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥകൾക്ക് ബാധ്യതയില്ലാത്തതിനാൽ ആഗോള ഉദ്വമനം കുറയ്ക്കുന്നതിൽ പ്രോട്ടോക്കോൾ പരിമിതപ്പെട്ടു. മൂന്ന്, ചില രാജ്യങ്ങൾ ലക്ഷ്യങ്ങൾ നേടിയത് കാലാവസ്ഥാ നയവുമായി ബന്ധമില്ലാത്ത കാരണങ്ങളാലായിരുന്നു — സാമ്പത്തിക മാന്ദ്യമോ സോവിയറ്റ് വ്യവസായ തകർച്ചയോ മൂലമുള്ള "ചൂട് വായു" (hot air) എന്ന വിമർശനം. എന്നിരുന്നാലും, കാർബൺ വിപണി എന്ന ആശയം ലോകത്തിന് പരിചയപ്പെടുത്തിയതും ദേശീയ ഉദ്വമന കണക്കെടുപ്പ് സംവിധാനങ്ങൾ സ്ഥാപിച്ചതും ക്യോട്ടോയുടെ ശാശ്വത സംഭാവനകളാണ്.

From Kyoto to Paris: Why the Model Changed

ക്യോട്ടോ മാതൃകയുടെ പരിമിതികൾ 2009-ലെ കോപ്പൻഹേഗൻ പരാജയത്തോടെ വ്യക്തമായി. ലോക ഉദ്വമനത്തിന്റെ വലിയ പങ്ക് വഹിക്കുന്ന വികസ്വര സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥകളെ ഒഴിവാക്കിയുള്ള ഒരു സംവിധാനത്തിന് കാലാവസ്ഥാ ലക്ഷ്യങ്ങൾ നേടാനാകില്ലെന്ന് ബോധ്യമായി. 2011-ലെ ഡർബൻ പ്ലാറ്റ്ഫോം എല്ലാ കക്ഷികൾക്കും ബാധകമായ ഒരു പുതിയ കരാറിന് തീരുമാനിച്ചു — അതിന്റെ ഫലമാണ് 2015-ലെ പാരീസ് ഉടമ്പടി. ക്യോട്ടോയുടെ രണ്ടാം പ്രതിബദ്ധതാ കാലയളവ് 2020-ൽ അവസാനിച്ചതോടെ കാലാവസ്ഥാ ഭരണത്തിന്റെ കേന്ദ്രം പൂർണമായി പാരീസ് സംവിധാനത്തിലേക്ക് മാറി.

The 55/55 Entry-into-Force Rule

ക്യോട്ടോ പ്രോട്ടോക്കോൾ പ്രാബല്യത്തിൽ വരാൻ രണ്ട് നിബന്ധനകൾ ഒരുമിച്ച് പൂർത്തിയാകണമായിരുന്നു: കുറഞ്ഞത് 55 കക്ഷികൾ അംഗീകരിക്കണം, അവരുടെ മൊത്തം ഉദ്വമനം 1990-ലെ അനെക്സ് I ഉദ്വമനത്തിന്റെ 55 ശതമാനമെങ്കിലും ആകണം. അമേരിക്ക വിട്ടുനിന്നതിനാൽ റഷ്യയുടെ അംഗീകാരം നിർണായകമായി — 2004-ൽ റഷ്യ അംഗീകരിച്ചതോടെയാണ് 2005-ൽ പ്രോട്ടോക്കോൾ പ്രാബല്യത്തിൽ വന്നത്. പാരീസ് ഉടമ്പടിയിലും സമാനമായ 55/55 നിബന്ധനയുണ്ടായിരുന്നു — അവിടെ ഇന്ത്യയുടെ അംഗീകാരം നിർണായകമായി.

The European Union and Emissions Trading

ക്യോട്ടോ ലക്ഷ്യങ്ങൾ നേടാൻ യൂറോപ്യൻ യൂണിയൻ 2005-ൽ യൂറോപ്യൻ യൂണിയൻ എമിഷൻ ട്രേഡിംഗ് സിസ്റ്റം (EU ETS) ആരംഭിച്ചു — ലോകത്തെ ആദ്യത്തെ വലിയ കാർബൺ വിപണി. വൈദ്യുതി നിലയങ്ങൾ, വ്യവസായങ്ങൾ, വിമാനക്കമ്പനികൾ എന്നിവയ്ക്ക് ഉദ്വമന അനുമതികൾ (allowances) നൽകി; കുറച്ച് ഉദ്വമിക്കുന്നവർക്ക് മിച്ചം വിൽക്കാം. EU-വിന്റെ ക്യോട്ടോ ലക്ഷ്യം 1990 നിലയേക്കാൾ 8 ശതമാനം കുറവായിരുന്നു — അംഗരാജ്യങ്ങൾക്കിടയിൽ "ബർഡൻ ഷെയറിംഗ്" കരാർ പ്രകാരം വിഭജിച്ചു. EU ETS പിന്നീട് ആഗോള കാർബൺ വിപണികളുടെ മാതൃകയായി.

Key Facts for Exams

• ക്യോട്ടോ പ്രോട്ടോക്കോൾ അംഗീകരിച്ചത് 1997 ഡിസംബർ 11-ന്, COP3, ക്യോട്ടോ (ജപ്പാൻ).
• പ്രാബല്യത്തിൽ വന്നത് 2005 ഫെബ്രുവരി 16-ന് (റഷ്യയുടെ അംഗീകാരത്തിനു ശേഷം 55/55 നിബന്ധന പൂർത്തിയായി).
• നിയമപരമായി ബാധകമായ ലക്ഷ്യങ്ങൾ വികസിത (അനെക്സ് I) രാജ്യങ്ങൾക്ക് മാത്രം — വികസ്വര രാജ്യങ്ങൾക്ക് ബാധ്യതയില്ല (CBDR തത്വം).
• ഒന്നാം പ്രതിബദ്ധതാ കാലയളവ് (2008–2012): 1990 നിലയേക്കാൾ ശരാശരി 5.2% ഉദ്വമന കുറവ്.
• ദോഹ ഭേദഗതി: 2012 ഡിസംബർ 8-ന് ദോഹയിൽ (ഖത്തർ) അംഗീകരിച്ചു; രണ്ടാം കാലയളവ് (2013–2020) സ്ഥാപിച്ചു.
• രണ്ടാം കാലയളവിലെ ലക്ഷ്യം: 1990 നിലയേക്കാൾ കുറഞ്ഞത് 18% ഉദ്വമന കുറവ്.
• ആറ് ഹരിതഗൃഹ വാതകങ്ങൾ: CO2, മീഥേൻ, നൈട്രസ് ഓക്സൈഡ്, HFC-കൾ, PFC-കൾ, SF6.
• മൂന്ന് ഫ്ലെക്സിബിൾ മെക്കാനിസങ്ങൾ: ഉദ്വമന വ്യാപാരം, ക്ലീൻ ഡെവലപ്മെന്റ് മെക്കാനിസം (CDM), ജോയിന്റ് ഇംപ്ലിമെന്റേഷൻ (JI).
• CDM-ലൂടെ ലഭിക്കുന്ന ക്രെഡിറ്റുകൾ: സർട്ടിഫൈഡ് എമിഷൻ റിഡക്ഷനുകൾ (CERs); ഇന്ത്യ പ്രധാന CDM ആതിഥേയ രാജ്യം.
• 192 കക്ഷികൾ; അമേരിക്ക ഒരിക്കലും അംഗീകരിച്ചില്ല; കാനഡ 2011 ഡിസംബറിൽ പിന്മാറി.