Arjuna Award for Sporting Excellence

ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും പഴക്കമേറിയ ദേശീയ കായിക പുരസ്കാരമാണ് അർജുന അവാർഡ്. മേജർ ധ്യാൻ ചന്ദ് ഖേൽ രത്നയ്ക്ക് തൊട്ടുതാഴെ, രാജ്യത്തെ രണ്ടാമത്തെ ഉയർന്ന കായിക ബഹുമതിയായി ഇത് നിലകൊള്ളുന്നു. മഹാഭാരതത്തിലെ അതുല്യ ധനുർദ്ധരനായ അർജുനന്റെ പേരിലുള്ള ഈ പുരസ്കാരം അന്താരാഷ്ട്ര വേദികളിൽ സ്ഥിരതയോടെ മികച്ച പ്രകടനം കാഴ്ചവെച്ച കായികതാരങ്ങൾക്കാണ് നൽകുന്നത്. കേരള പി.എസ്.സി. പരീക്ഷകളിൽ സ്ഥാപനവർഷം, സമ്മാനത്തുക, യോഗ്യതാ മാനദണ്ഡങ്ങൾ, ഏറ്റവും പുതിയ ജേതാക്കൾ എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള ചോദ്യങ്ങൾ സ്ഥിരമായി വരാറുണ്ട്. ഈ ലേഖനത്തിൽ അർജുന അവാർഡിന്റെ സമ്പൂർണ്ണ ചരിത്രവും പരീക്ഷയ്ക്ക് ആവശ്യമായ എല്ലാ പ്രധാന വസ്തുതകളും ഉൾപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു.

History and Significance

1961-ലാണ് അർജുന അവാർഡ് സ്ഥാപിതമായത്. 1991-92-ൽ ഖേൽ രത്ന നിലവിൽ വരുന്നതുവരെ ഇതായിരുന്നു ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന കായിക ബഹുമതി. ആദ്യ ബാച്ച് ജേതാക്കളിൽ പ്രശസ്ത ക്രിക്കറ്റ് താരം സലീം ദുറാനിയും ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു. കാലക്രമേണ പുരസ്കാരത്തിന്റെ വ്യാപ്തി വർധിച്ചു: 1977-ൽ അംഗീകൃതമായ എല്ലാ കായിക ഇനങ്ങളിലേക്കും ഇത് വ്യാപിപ്പിച്ചു; 1995-ൽ തദ്ദേശീയ കായിക ഇനങ്ങളും ഭിന്നശേഷിക്കാരുടെ വിഭാഗവും ഉൾപ്പെടുത്തി; 2002-ൽ ആജീവനാന്ത സംഭാവനയ്ക്കുള്ള പ്രത്യേക വിഭാഗം ധ്യാൻ ചന്ദ് അവാർഡായി വേർതിരിഞ്ഞു. 2018-ലെ പരിഷ്കാരമനുസരിച്ച് ഒളിമ്പിക്സ്, പാരാലിമ്പിക്സ്, ഏഷ്യൻ ഗെയിംസ്, കോമൺവെൽത്ത് ഗെയിംസ്, ലോക ചാമ്പ്യൻഷിപ്പ്, ലോകകപ്പ് ഇനങ്ങൾക്കൊപ്പം ക്രിക്കറ്റ്, തദ്ദേശീയ കായിക ഇനങ്ങൾ, പാരാ-സ്പോർട്സ് എന്നിവയിലും പുരസ്കാരം നൽകുന്നു. സാധാരണയായി വർഷത്തിൽ 15 പുരസ്കാരങ്ങൾ എന്നതാണ് മാനദണ്ഡം; വലിയ മൾട്ടി-സ്പോർട്സ് മത്സരങ്ങളിലെ മികച്ച പ്രകടനമുണ്ടായ വർഷങ്ങളിൽ ഇത് വർധിക്കാറുണ്ട് — 2021-ൽ 35 പേർക്കും 2024-ൽ 32 പേർക്കും അർജുന അവാർഡ് ലഭിച്ചു.

Award Components

അർജുന അവാർഡിൽ നാല് ഘടകങ്ങളാണുള്ളത്: വില്ലേന്തിയ അർജുനന്റെ വെങ്കല പ്രതിമ, ബഹുമതി സർട്ടിഫിക്കറ്റ് (scroll of honour), ചടങ്ങിനുള്ള ഔപചാരിക വസ്ത്രം, 15 ലക്ഷം രൂപയുടെ പണപ്പുരസ്കാരം. തുടക്കത്തിൽ പണപ്പുരസ്കാരം വെറും 5,000 രൂപയായിരുന്നു; പിന്നീട് 5 ലക്ഷമായി ഉയർത്തി, 2020-ൽ 15 ലക്ഷം രൂപയാക്കി വർധിപ്പിച്ചു. പണപ്പുരസ്കാരം ഗുണഭോക്താവിന്റെ ബാങ്ക് അക്കൗണ്ടിലേക്ക് നേരിട്ട് (DBT വഴി) നൽകുന്നു. ഇന്ത്യയുടെ രാഷ്ട്രപതിയാണ് രാഷ്ട്രപതി ഭവനിൽ നടക്കുന്ന ദേശീയ കായിക പുരസ്കാര ചടങ്ങിൽ പുരസ്കാരം സമ്മാനിക്കുന്നത്. ചടങ്ങിൽ താരങ്ങൾ ഔപചാരിക വസ്ത്രം ധരിച്ചാണ് പങ്കെടുക്കുന്നത്.

Eligibility and Selection

അർജുന അവാർഡിന് അർഹത നേടാൻ കായികതാരം പുരസ്കാര വർഷത്തിന് മുൻപുള്ള നാല് വർഷക്കാലം അന്താരാഷ്ട്ര തലത്തിൽ സ്ഥിരതയോടെ മികച്ച പ്രകടനം കാഴ്ചവെച്ചിരിക്കണം. പ്രകടനത്തിനൊപ്പം നേതൃത്വഗുണം, കായിക മര്യാദ (sportsmanship), അച്ചടക്കബോധം എന്നിവയും വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നു. പാരാ-അത്ലറ്റുകൾക്കും പുരസ്കാരത്തിന് അർഹതയുണ്ട് — എല്ലാ താരങ്ങൾക്കും തുല്യ അംഗീകാരം എന്നതാണ് നയം. അതേ പ്രകടനത്തിന് ഖേൽ രത്ന ലഭിച്ച താരത്തെ സാധാരണയായി അർജുനയ്ക്ക് പരിഗണിക്കാറില്ല.

അംഗീകൃത ദേശീയ കായിക ഫെഡറേഷനുകൾ, ഇന്ത്യൻ ഒളിമ്പിക് അസോസിയേഷൻ, സ്പോർട്സ് അതോറിറ്റി ഓഫ് ഇന്ത്യ, സംസ്ഥാന സർക്കാരുകൾ, മുൻ ഖേൽ രത്ന–അർജുന–ദ്രോണാചാര്യ ജേതാക്കൾ എന്നിവരിൽ നിന്നാണ് നാമനിർദ്ദേശങ്ങൾ സ്വീകരിക്കുന്നത്. വിരമിച്ച ഹൈക്കോടതി/സുപ്രീം കോടതി ജഡ്ജി അധ്യക്ഷനായ സെലക്ഷൻ കമ്മിറ്റിയിൽ പ്രമുഖ കായികതാരങ്ങളും കായിക പത്രപ്രവർത്തകരും വിദഗ്ധരും ഉൾപ്പെടും. ഒളിമ്പിക്സ്, ലോക ചാമ്പ്യൻഷിപ്പ് പ്രകടനങ്ങൾക്കാണ് ഏറ്റവും കൂടുതൽ വെയ്റ്റേജ് നൽകുന്നത്.

Famous Awardees Through the Decades

ആറ് പതിറ്റാണ്ടിലേറെയായി നൽകിവരുന്ന അർജുന അവാർഡ് ഇന്ത്യൻ കായിക ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ പേരുകളെയെല്ലാം ആദരിച്ചിട്ടുണ്ട്. ക്രിക്കറ്റിൽ സച്ചിൻ ടെണ്ടുൽക്കർ (1994) പുരസ്കാരം നേടി; പിന്നീട് അദ്ദേഹത്തിന് ഖേൽ രത്നയും (1997-98) ഭാരതരത്നയും ലഭിച്ചു. ഷൂട്ടിംഗിൽ അഭിനവ് ബിന്ദ്രയ്ക്ക് 2000-ത്തിൽ അർജുന ലഭിച്ചു; അടുത്ത വർഷം തന്നെ അദ്ദേഹം ഖേൽ രത്നയും നേടി. ബോക്സിംഗിൽ മേരി കോമിന് 2003-ൽ അർജുന ലഭിച്ചു; 2009-ൽ അവർ ഖേൽ രത്ന ജേതാവായി. ബാഡ്മിന്റണിൽ സൈന നെഹ്‌വാളിന് 2009-ൽ അർജുന ലഭിച്ചു. ഈ പേരുകൾ പരീക്ഷകളിൽ "ഏത് വർഷം അർജുന ലഭിച്ചു" എന്ന രീതിയിൽ ചോദിക്കാറുണ്ട്. ഒരു താരത്തിന് ആദ്യം അർജുനയും പിന്നീട് മികച്ച പ്രകടനത്തിന് ഖേൽ രത്നയും ലഭിക്കുന്നത് സാധാരണമായ ഒരു പാതയാണ് — എന്നാൽ ഒരേ പ്രകടനത്തിന് രണ്ടും ലഭിക്കില്ല എന്നതാണ് ചട്ടം.

Recent Recipients: 2024 and 2025

2024-ലെ അർജുന അവാർഡ് റെക്കോർഡ് 32 താരങ്ങൾക്ക് ലഭിച്ചു; ഇതിൽ 17 പേരും പാരാ-താരങ്ങളായിരുന്നു. പാരീസ് പാരാലിമ്പിക്സിൽ ഇന്ത്യ 29 മെഡലുകൾ (7 സ്വർണം ഉൾപ്പെടെ) നേടിയതിന്റെ പ്രതിഫലനമായിരുന്നു ഇത്. ശ്രദ്ധേയരായ ജേതാക്കൾ: ജ്യോതി യരാജി, അന്നു റാണി (അത്ലറ്റിക്സ്), സ്വപ്നിൽ കുസാലെ, സരബ്ജ്യോത് സിംഗ് (ഷൂട്ടിംഗ് — പാരീസ് ഒളിമ്പിക്സ് വെങ്കല ജേതാക്കൾ), അമൻ സെഹ്റാവത്ത് (ഗുസ്തി — പാരീസ് വെങ്കലം), വന്തിക അഗർവാൾ (ചെസ്), ഹോക്കി താരങ്ങളായ സലീമ ടെറ്റെ, അഭിഷേക്, സഞ്ജയ്, ജർമൻപ്രീത് സിംഗ്, സുഖ്ജീത് സിംഗ്, നീന്തൽ താരം സാജൻ പ്രകാശ് (കേരളം) എന്നിവർ. ആജീവനാന്ത വിഭാഗത്തിൽ (Lifetime) സുചാ സിംഗ് (അത്ലറ്റിക്സ്), മുരളീകാന്ത് പെത്കർ (പാരാ-നീന്തൽ — ഇന്ത്യയുടെ ആദ്യ പാരാലിമ്പിക് സ്വർണ ജേതാവ്) എന്നിവർക്ക് പുരസ്കാരം ലഭിച്ചു.

2025-ലെ ദേശീയ കായിക പുരസ്കാരങ്ങൾ 2026 ഓഗസ്റ്റ് 18-ന് പ്രഖ്യാപിച്ചപ്പോൾ 17 താരങ്ങൾക്ക് അർജുന അവാർഡ് ലഭിച്ചു. ജേതാക്കൾ: തേജസ്വിൻ ശങ്കർ, മുഹമ്മദ് അജ്മൽ വി, പ്രിയങ്ക ഗോസ്വാമി (അത്ലറ്റിക്സ്), തൃസ ജോളി, ഗായത്രി ഗോപിചന്ദ് (ബാഡ്മിന്റൺ), നരേന്ദർ ബെർവാൾ (ബോക്സിംഗ്), വിദിത് ഗുജ്റാത്തി, ദിവ്യ ദേശ്മുഖ് (ചെസ് — ദിവ്യ ലോകകപ്പ് ജേതാവ്), ധനുഷ് ശ്രീകാന്ത് (ബധിര ഷൂട്ടിംഗ്), ലാൽറെംസിയാമി, രാജ്കുമാർ പാൽ (ഹോക്കി), സുർജീത്, പൂജ (കബഡി), രുദ്രാംശ് ഖണ്ഡേൽവാൾ (പാരാ-ഷൂട്ടിംഗ്), ഏക്താ ഭ്യാൻ (പാരാ-അത്ലറ്റിക്സ്), അരവിന്ദ് സിംഗ് (റോവിംഗ്), അഖിൽ ഷിയോറൻ (ഷൂട്ടിംഗ്). ആജീവനാന്ത വിഭാഗത്തിൽ 1962 ഏഷ്യൻ ഗെയിംസ് സ്വർണ ജേതാവായ ഫുട്ബോൾ ടീമംഗം ഐ. അരുമൈനായകത്തിന് പുരസ്കാരം ലഭിച്ചു.

Kerala Connection

കേരളത്തിലെ കായികതാരങ്ങൾക്ക് അർജുന അവാർഡുമായി നീണ്ട ബന്ധമുണ്ട്. 2024-ൽ നീന്തൽ താരം സാജൻ പ്രകാശിന് പുരസ്കാരം ലഭിച്ചു. അത്ലറ്റിക്സിൽ പി.ടി. ഉഷ, ഷൈനി വിൽസൺ, കെ.എം. ബീനാമോൾ തുടങ്ങിയ ഇതിഹാസ താരങ്ങളും അർജുന ജേതാക്കളാണ്. വോളിബോളിലും ബാസ്കറ്റ്ബോളിലും കേരള താരങ്ങൾ അർജുന നേടിയിട്ടുണ്ട്. കേരള പി.എസ്.സി. പരീക്ഷകളിൽ സംസ്ഥാനത്തെ അർജുന ജേതാക്കളെക്കുറിച്ചുള്ള ചോദ്യങ്ങൾ വരാറുള്ളതിനാൽ ഈ പേരുകൾ ഓർത്തിരിക്കണം.

Arjuna Award (Lifetime) and Related Honours

സമീപവർഷങ്ങളിൽ അർജുന അവാർഡിൽ "ലൈഫ്ടൈം" (Lifetime) വിഭാഗവും ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട് — കരിയറിലുടനീളമുള്ള സംഭാവനകൾക്ക് നൽകുന്ന ഈ വിഭാഗത്തിൽ 2024-ൽ സുചാ സിംഗിനും മുരളീകാന്ത് പെത്കറിനും 2025-ൽ ഐ. അരുമൈനായകത്തിനും പുരസ്കാരം ലഭിച്ചു. ഇതിനോട് കൂട്ടിക്കുഴയ്ക്കരുതാത്ത മറ്റൊരു പുരസ്കാരമാണ് 2002-ൽ സ്ഥാപിതമായ ധ്യാൻ ചന്ദ് അവാർഡ് (Dhyan Chand Award for Lifetime Achievement) — കായിക വികസനത്തിനുള്ള ആജീവനാന്ത സംഭാവനയ്ക്ക് നൽകുന്ന പ്രത്യേക ബഹുമതിയാണിത്. പരീക്ഷകളിൽ "അർജുന അവാർഡ് (ലൈഫ്ടൈം)" ഉം "ധ്യാൻ ചന്ദ് അവാർഡും" തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസം ചോദിക്കാൻ സാധ്യതയുണ്ട്: ആദ്യത്തേത് അർജുന പദ്ധതിയുടെ ഭാഗമായ ആജീവനാന്ത വിഭാഗവും രണ്ടാമത്തേത് 2002 മുതലുള്ള സ്വതന്ത്ര ആജീവനാന്ത പുരസ്കാരവുമാണ്.

Key Facts for Exams

• അർജുന അവാർഡ് സ്ഥാപിതമായത്: 1961; ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും പഴക്കമേറിയ ദേശീയ കായിക പുരസ്കാരം, രണ്ടാമത്തെ ഉയർന്ന കായിക ബഹുമതി.
• പുരസ്കാര ഘടകങ്ങൾ: അർജുനന്റെ വെങ്കല പ്രതിമ + സർട്ടിഫിക്കറ്റ് + ഔപചാരിക വസ്ത്രം + 15 ലക്ഷം രൂപ (2020 മുതൽ; ആദ്യം 5,000 രൂപ).
• യോഗ്യത: മുൻപുള്ള നാല് വർഷം അന്താരാഷ്ട്ര തലത്തിൽ സ്ഥിരമായ മികച്ച പ്രകടനം + നേതൃത്വം, കായിക മര്യാദ, അച്ചടക്കം.
• 1991-92-ന് മുൻപ് (ഖേൽ രത്ന വരുന്നതുവരെ) ഇതായിരുന്നു ഏറ്റവും ഉയർന്ന കായിക ബഹുമതി.
• ആദ്യ ബാച്ചിലെ ശ്രദ്ധേയ ജേതാവ്: സലീം ദുറാനി (ക്രിക്കറ്റ്).
• തിരഞ്ഞെടുപ്പ്: വിരമിച്ച ജഡ്ജി അധ്യക്ഷനായ കമ്മിറ്റി; നൽകുന്നത് യുവജനകാര്യ-കായിക മന്ത്രാലയം, സമ്മാനിക്കുന്നത് രാഷ്ട്രപതി.
• 2024: റെക്കോർഡ് 32 ജേതാക്കൾ (17 പാരാ-താരങ്ങൾ); ആജീവനാന്തം: സുചാ സിംഗ്, മുരളീകാന്ത് പെത്കർ.
• 2025 (പ്രഖ്യാപനം 2026 ഓഗസ്റ്റ് 18): 17 ജേതാക്കൾ — ദിവ്യ ദേശ്മുഖ്, വിദിത് ഗുജ്റാത്തി (ചെസ്), തേജസ്വിൻ ശങ്കർ തുടങ്ങിയവർ; ആജീവനാന്തം: ഐ. അരുമൈനായകം (ഫുട്ബോൾ).
• കേരള ബന്ധം: സാജൻ പ്രകാശ് (2024, നീന്തൽ); പി.ടി. ഉഷ, അഞ്ജു ബോബി ജോർജ്ജ് തുടങ്ങിയവർ മുൻ ജേതാക്കൾ.